نکاتی در مورد اجرت المثل

زن وظایف خاصی در زندگی زناشویی دارد که توسط قانون و شرع برشمرده شده است. این وظایف شامل تمکین عام و تمکین خاص است.

تمکین عام:

تمکین عام به معنای حضور زن در زندگی مشترک و عمل به وظایفی است که شرع و قانون تعیین کرده است. به عنوان مثال زن شرعا نمی تواند بدون اجازه همسرش از خانه خارج شود. ادامه تحصیل و کار کردن زن در خارج از منزل نیز باید با اجازه شوهر باشد، هر چند زن می تواند این حقوق را در قالب شروط ضمن عقد در عقدنامه دریافت و ثبت نماید و از آن بهره مند گردد.

تمکین خاص:

تمکین خاص به معنای عمل کردن زن به وظایف زناشویی و به عبارتی همان همخوابگی با مرد به وقت تمایل اوست.

اجرت المثل:

چنانچه زن در طول زندگی مشترک و در خانه همسر خود، کاری را به دستور شوهر انجام دهد که آن کار در قالب وظایف شرعی و قانونی تعریف نشده باشد، مستحق پاداشی است که به آن اجرت المثل گفته می شود. به عنوان مثال امور خانه داری و یا شیر دادن فرزند.

عوامل مؤثر در تعیین میزان اجرت المثل:

در کارشناسی پرونده های اجرت المثل نیز مانند تمام امور حقوقی عوامل متعددی مورد نظر قرار می گیرد و بررسی می شود تا به جمع بندی عادلانه و احقاق حق شایسه منتهی گردد به عنوان مثال:

به زنان شاغل در خارج از منزل همیشه اجرت المثل کمتری تعلق می گیرد.در قانون و شرع زن مالک دارایی و پولی است که به دست می آورد. بنابراین چنانچه زن در کنار کار منزل در بیرون از خانه نیز کار و کسب درآمد کند، هیچ ضرورت و وظیفه ای ندارد که درآمدش را در خانه مصرف کند چرا که مسئولیت تأمین هزینه زندگی به عهده مرد است. کار کردن زن در بیرون از منزل به عنوان عاملی منفی در برآورد میزان اجرت المثل تأثیرگذار است. استدلال بر این است که زنی که در بیرون منزل کار می کند، نسبت به زن خانه دار زمان کمتری در خانه است و در نتیجه فرصت و موقعیت کار در منزل را به طور کامل ندارد. هر چند این امر استثنائاتی هم دارد یعنی ممکن است زنی در بیرون منزل کار کند و از سوی دیگر در حد یک زن خانه دار و یا حتی بهتر در منزل نقش آفرینی کند اما این استثنائات چندان در کارشناسی پرونده های اجرت المثل تأثیرگذار نیستند؛ بنابراین زنانی که فقط خانه دار هستند در کارشناسی تعیین اجرت المثل رقم های بهتری دریافت می کنند.تحصیلات زن نیز مساله دیگری ست که در اجرت المثل او مؤثر است.

در چه صورت بعد از طلاق نصف دارایی مرد به زن میرسد؟

چنانچه طلاق بنا به درخواست زوجه نباشد و طبق تشخیص دادگاه، تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار وی نباشد، زوج مکلف است تا نصف دارایی موجود خود را ه در ایام زناشویی با زوجه به دست آورده یا معادل آن را، به صورت بلاعوض به زوجه منتقل کند.

به موجب ماده 1119 قانون مدنی طرفین عقد ازدواج می توانند هر شرطی که مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد، در ضمن عقد ازدواج لحاظ کنند.

طبق بند "الف" شرایط ضمن عقد مندرج در سند ازدواج، چنانچه طلاق بنا به درخواست زوجه نباشد و طبق تشخیص  دادگاه، تقتضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار وی نباشد، زوج مکلف است تا نصف دارایی موجود خود را که در ایام زناشویی با زوجه به دست آورده یا معادل آن را، به صورت بلاعوض به زوجه منتقل کند. واضح است که با حضور وکیل، اثبات این امر در محکمه امکان پذیرتر خواهد بود.

نحله چیست؟

نحله به کسر "ن" در معانی هدیه، آیین، مذهب و عقیده آمده است. بعضی از فقها نحله را همان مهریه می دانند و با استناد به آیه چهارم سوره نساء "واتوا النساء صدقاتهن نحله" نحله را به بخششی از سوی مرد برای زن می دانند.

شرایط اعمال حق حبس

 

مهریه باید حال باشد برابر ماده 1083 قانون مدنی مهر می تواند کلاً یا جزئاً حال یا به وعده باشد.

اگر مهر مؤجل (مدت دار) باشد زوجه زمانی حق خواهد داشت مهر خود را مطالبه کند که زمان آن فرا رسیده باشد که در این وضعیت زوج نیز می تواند ایفای وظایف زناشویی را از زوجه طلب کند و در این شرایط زوجه نمی تواند به حق حبس خود استناد کند.

اما در حالتی که زوج ایفای وظایف زناشویی را از زوجه طلبنکند و زمان پرداخت مهریه هم رسیده باشد یا مهریه وعده دار نباشد، زوجه می تواند از حق حبس خود استفاده کند چون به موجب ماده 1082 قانون مدنی به محض وقوع عقد نکاح زوجه مالک مهر می شود.

زوجه قبل از اخذ مهریه به ایفای وظایف زناشویی عمل نکرده باشد. برابر ماده 1086 قانون مدنی، چنانچه زوجه قبل از گرفتن مهریه، با میل خود از زوج تمکین خاص کند حق حبس وی ساقط و دیگر اجازه ی امتناع از تمکین و سایر وظایف زناشویی ندارد.

اعسار زوج و حق حبس

اعسار زوج حق حبس زوجه را ساقط نمی کند چون به رغم اینکه در چنین حالتی مطالبه و وصول مهریه از زوج میسر نیست اما امکان گرفتن مهر با استفاده از حق حبس ملازمه ای ندارد. مضافاً اینکه نباید پنداشت که احکام تقسیط مهریه به منزله تعیین اجل برای پرداخت مهریه است، زیرا اجلی که بدین شکل بر زوجه تحمیل می گردد دلالت بر اراده او بر سقوط حق حبس نیست.

علم زوجه بر اعسار زوج

به نظر بعضی از حقوقدانان چنانچه زوجه در حین عقد مطلع باشد که زوج قادر به پرداخت مهریه نیست و با این وصف به عقد ازدواج وی درآید نه تنها نمی تواند به لحاظ عدم قدرت و استطاعت زوج بر پرداخت مهریه تقاضای بطلان عقد را بنماید بلکه مجاز به استفاده از حق حبس خود هم نیست لذا می بایست پس از عقد، با درخواست زوج به ایفای وظایف زناشویی اقدام نماید، در غیر این صورت ناشزه محسوب می شود.

آثار اعمال حق حبس

  • زوجه تا دریافت کل مهریه مکلف به تمکین خاص و ایفای وظایف زناشویی نیست.
  • در صورت تقسیط مهریه حق حبس زوجه تا اتمام پرداخت اقساط باقی می ماند.
  • اعمال حق حبس مسقط حق نفقه زوجه نیست.

شرایط قانونی سقط جنین

 

برابر با مقررات حاکم بر جمهوری اسلامی ایران، جنین از زمان انعقاد نطفه تا زمان تولد دارای حقوقی است که هم از سوی شارع مقدس و هم از طرف قانون مورد حمایت قرار می گیرد.

برای مثال برابر قانون مدنی جنین چنانچه زنده متولد شود حتی اگر این زندگی یک لحظه هم باشد همانند یک انسان کامل از حقوق مدنی بهره مند می شود. از این روست که م ی شود به نفع جنین وصیت کرد یا اموالی را به او هبه کرد. برای حفظ این حقوق قانونگزار اجازه سقط جنین را نداده است . طبق مقررات هر گاه زنی جنین خود را سقط کند باید دیه آن را بپردازد و خودش از آن دیه سهمی نخواهد داشت. با این حال در بعضی از شرایط استثنایی اجازه سقط جنین داده شده است.

درخواست صدور مجوز برای سقط جنین فقط هنگامی پذیرفته می شود که جهت درمان بوده و این شرایط را دارا باشد :

  • این درخواست قبل از چهار ماهگی جنین ارائه شده باشد.
  • درخواست از سوی زوجین همراه با معرفی نامه پزشک معالج باشد.
  • درخواست سقط درمانی به اداره کل پزشکی قانونی کل استان ها تقدیم شود.
  • معرفی نامه پزشک شامل عکس مادر، مشخصات شناسنامه ای او، تشخیص بیماری، روش تشخیص و علائم آن خواهد بود.

تلاش مجلس برای اصلاح سن ازدواج دختران با هدف کاهش آسیب ها

 

طیبه سیاوشی شاه عنایتی در توضیح اقدامات انجام گرفته در طول یک سال گذشته در زمینه اصلاح سن ازدواج دختران کمتر از 13 سال، گفت: به همراه جمعی از زنان مجلس دهم در نیمه دوم سال 95 تحت تأثیر فضای ایجاد شده از سوی رسانه ها مبنی بر ارائه آمار و ارقام ازدواج دختران زیر 13 سال وجود کودکان مطلقه ای که نقش مادر را بر عهده دارد و همچنین آسسیب های اجتماعی به موضوع اصلاح سن ازدواج ورود پیدا کردیم.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: عدم قطعیت تعیین سن کودک در کشور سبب شد تا روند کارهای برنامه ریزی شده به کندی پیش رود، هرچند بر اساس کنوانسیون حقوق کودک سن کمتر از 18 سال کودک تلقی می شود اما در قوانین داخلی کشور سن دقیق مشخص نیست کما اینکه برخی سن بلوغ را برای تعیین سن کودک و سن ازدواج در نظر دارند.

مهریه عجیب

 

عروس و داماد در محل کار یکدیگر را دیده و به هم دل بسته بودند. هر دو دوست داشتند زندگی‌شان را از دریچه‌ای دیگر ببینند. برای همین بود تصمیم گرفته بودند به گونه‌ای جدید و نو زندگی را آغاز کنند. اگرچه سال‌ها پیش پدر دختر جوان از روستا به شهر آمده بود و در شهر زندگی کرده بود، ولی واقعیت این بود که دختر جوان هنوز به اصالت‌ها و سادگی‌ها دل بسته بود. برای همین بود که وقتی وارد شد، همه متعجب شدند. او به رسم روستا لباسی محلی پوشیده و با سادگی تمام آماده عقد ازدواج شده بود.زمانی که عروس و داماد کنار سفره عقد نشستند اطرافیان شروع به پایکوبی کردند. در این زمان عاقد از پدر عروس درخواست کرد تا میزان مهریه را مشخص کند. پدر عروس گفت: من خوشحال هستم که در تمام این سال‌ها دختری خوب ترتیب کرده‌ام و او هرگز با وجود پیشرفتی که داشته حقیقت و اصالت خود را از یاد نبرده است. برای همین می‌خواهم انتخاب میزان مهریه را به عهده خودش بگذارم زیرا می‌دانم او بهترین انتخاب را خواهد داشت و بهترین شیوه را در پیش خواهد گرفت. دختر جوان رو به پدرش کرد و گفت:
ـ اگر به این مرحله رسیده‌ام، همه را از شما دارم و از شما سپاسگزارم که در این لحظه و در این مرحله از زندگی به من این اجازه را می‌دهید که برای خودم و زندگی‌ام تصمیم بگیرم.

عروس پس از لحظاتی ادامه داد:
ـ فردی را که برای زندگی‌ام انتخاب کرده‌ام، فردی است که در طول چند سال همکاری با خودم انتخاب کرده‌ام و خوشحال هستم که عقاید و افکارمان به هم نزدیک است برای همین برای مهریه‌ام یک موتوسیکلت و دو عدد دوچرخه تقاضا می‌کنم.عروس در برابر تعجب همه گفت:
ـ من به سفر علاقه زیادی دارم و دوست دارم در طبیعت گشت و گذار داشته باشم، هم من و هم همسرم از دوچرخه‌سواری لذت می‌بریم و می‌خواهم با دوچرخه سفر کنیم و سفرهایی هم که با دوچرخه ممکن نیست را با موتوسیکلت برویم.حاضران با شنیدن این میزان مهریه شادمانی کردند و خطبه عقد خوانده شد.

 

منبع: رکنا

چه میزان می توان مهریه تعیین کرد؟

مطابق آیات و روایات سقف معینی برای تعیین مهر، مشخص و معین نشده است. ماده 1080 قانون مدنی مقرر می دارد که: تعیین مقدار مهر منوط به تراضی طرفین است.

سرانجام مطالبه مهریه در کشور سوئد

سرانجام دیوان عالی کشور سوئد به اختلاف آرای محاکم در خصوص مطالبه ی مهریه ی زن ایرانی در این کشور پایان داد:

مطابق قانون سوئد زن حق دریافت مهریه را ندارد.

حقوق زن در قانون اساسی

خانواده واحد بنیادین جامعه و کانون اصلی رشد و تعالی انسان است و توافق عقیدتی و آرمانی در تشکیل خانواده که زمینه ساز اصلی حرکت تکاملی و رشد یابنده انسان است اصل اساسی بوده و فراهم کردن امکانات جهت نیل به این مقصود از وظایف حکومت اسلامی است، زن در چنین برداشتی از واحد خانواده، از حالت (شی ء بودن) و یا (ابزار کار بودن) در خدمت اشاعه مصرف زدگی و استثمار، خارج شده و ضمن بازیافتن وظیفه خطیر و پرارج مادری در پرورش انسانهای مکتبی پیش آهنگ و خود همرزم مردان در میدان های فعال حیات می باشد و در نتیجه پذیرای مسؤولیتی خطیرتر و در دیدگاه اسلامی برخوردار از ارزش و کرامتی والاتر خواهد بود.ده واحد بنیادین جامعه و کانون اصلی رشد و تعالی انسان است و توافق عقیدتی و آرمانی در تشکیل خانواده که زمینه ساز اصلی حرکت تکاملی و رشد یابنده انسان است اصل اساسی بوده و فراهم کردن امکانات جهت نیل به این مقصود از وظایف حکومت اسلامی است،

سرپرستی کودک بی سرپرست

كليه اتباع ايراني مقيم ايران مي‌توانند سرپرستي كودكان و نوجوانان بی سرپرست یا بدسرپرست را با رعايت مقررات قانونی و با حكم دادگاه صالح برعهده گيرند.

اولويت در پذيرش سرپرستي به ترتيب با:

حق حضانت و ملاقات با طفل

 از مهمترین اهداف حقوق خانواده، تقویت این نهاد مقدس و پاسداری از قداست و حفظ بقای آن و‏ نیز حمایت مادران و فرزندان است. ‏به موجب اصول 21 و 156 قانون اساسی باید از مادران در دوران بارداری و حضانت، حمایت کرد و نیز در صورت نبودن ولی، قیمومیت فرزندان به مادران شایسته سپرده شود.

 مفهوم حضانت‏

 حضانت واژه عربی است به معنای حفظ کردن، در کنار گرفتن، پرورش دادن و به سینه چسباندن است،