حقوق شهروندی اختلاف کارگر وکارفرما

با توجه به صنعتی شدن جوامع و لزوم پیشرفت های اقتصادی درسایه افزایش کارهای تولیدی و همچنین ازدیاد جمعیت و نیروی کارتعاملات بین کارگر و کارفرما در سال های اخیر افزایش یافته است . بدیهی است با افزایش این تعاملات برخوردها و پاره ای از مسائل و اختلافات نیز در محیط های کاری به وجود می آید. در قانون کار مراجعی به عنوان هیئت های حل اختلاف جهت رسیدگی به این امور پیش بینی شده است که در این راهنما کلیات آن و همچنین نحوه طرح دعوی تا اجرای حکم بیان می گردد.

 

کارگر

کارگر از لحاظ قانون کار کسی است که به هر عنوان در مقابل دریافت حقوق و سایر مزایا به درخواست کارفرما کارمی کند. کلیه افرادی که مشمول تعریف فوق باسند از نظر قانون کارگر محسوب می شوند و فرقی بین نگهبان یک گارگاه با مدیر فنی آن نیست.

کارفرما

کارفرما شخصی است که کارگر به درخواست وبه اعتبار اودر مقابل دریافت حقوق و سایر مزایا کارمی کند. مدیران و مسئولانی که عهده دار اداره کارگاه هستند نماینده کارفرما محسوب می شوند.

کارگاه

کارگاه محلی است که کارگر به درخواست کارفرما یا نماینده او در آنجا کار می کند از قبیل موسسات صنعتی کشاورزی ساختمانی ترابری مسافری خدماتی تجاری تولیدی اماکن عمومی و امثال آن.

قرار داد کار

عبارت از قرارداد کتبی یا شفاهی است که به موجب آن کارگر در قبال دریافت مزد کاری را برای مدت موقت یا غیرموقت برای کارفرما انجام می دهد.

مراجع ذیربط جهت حل اختلاف

الف : مراجع حل اختلاف در قانون کار

در قانون کار مراجع حل اختلاف به دو دسته 1. هیئت تشخیص (به عنوان مرجع بدوی) 2. هیئت حل اختلاف (به عنوان مراجع تجدید نظر) تقسیم شده است : در هر استان چندین هیئت تشخیص و حل اختلاف به تناسب وسعت آن استان پیش بینی شده است . مثلا در استان تهران شعب(شمال، جنوب، غرب ، شرق، شمال غرب، جنوب غرب، شمال شرق، جنوب شرق ) تشکیل در صورت بروز اختلاف در روابط کارگر و کارفرما اعم از اخراج بدون دلیل موجه عدم پرداخت حقوق و مزایا مرخصی و . . . کارگر می بایست در صورت عدم حل موضوع از طریق سازش مستقیم بین کارفرما و کارگر و یا مذاکره با شوراهای اسلامی مستقر در کارگاه و در صورتی که شورای اسلامی کار در واحدی نباشد از طریق انجمن صنفی کارگران و یا نماینده ی قانونی کارگران و کارفرما باید به اداره ی کار مربوطه جهت طرح دعوی مراجعه نماید .

مراجعه به اداره ی کار و امور اجتماعی

کارگر برای طرح دعوی باید به اداره ی کاری مراجعه نماید که کارگاه در حوزه ی آن اداره واقع شده است . به عنوان مثال چنانچه نشانی کارگاه در منطقه ای در جنوب غرب تهران باشد کارگر می تواند به اداره ی کار جنوب غرب مراجعه نماید . پس از مرا جعه به اداره ی مربوطه کارگر می تواند درخواست خود را باشرح مختصر اختلاف به وجود آمده و همچنین حقوق و مزایای احتمالی پرداخت نشده را حداکثر در دو صفحه نوشته آن را ثبت نموده و به اداره کار ارایه نماید.

آیا شخص دیگری می تواند به نمایندگی از کارگر طرح دعوی نماید؟
چنانچه کارگر شخصا نتواند امور مربوط به طرح دعوی را انجام دهد می تواند شخص دیگری را به عنوان نماینده معرفی نماید تا به جای او طرح دعوی نماید . به این منظور مدعی می تواند به دفتر اسناد رسمی مراحعه و نسبت به دادن وکالت به فرد مورد نظر اقدام نماید . بدیهی است حضور نماینده کارگر در مراجع حل اختلاف قطعاً باید با ارایه وکالتنامه با توجه به مناطق جغرافیایی ادارات کار و مراجع حل اختلاف تشکیل شده باشد . مراجع حل اختلاف مکلف به پذیرفتن وکالتنامه دستی و خطی که اصالت آنها مشخص نیست نخواهد بود مگر آنکه اعطای نمایندگی و وکالت به طریق دیگر کاملا برای مراجع تشخیص و حل اختلاف محرز و مسلم گردد.

طرح دعوی در مراجع حل اختلاف چه هزینه هایی دارد؟
رسیدگی به دعاوی درمراجع حل اختلاف هیچ هزینه ای ندارد و رایگان می باشد.

رسیدگی به تخلفات

پس از تقدیم دادخواست وقت رسیدگی با روز و ساعت تعیین و به کارگر و کارفرما ابلاغ می شود . طرفین می بایست در وقت مقرر در هیئت تشخیص در همان اداره ی کار مربوطه حاضر شده و دفاعیات و مدارک خود را ابراز نمایند، هیئت مزبور پس از استماع اظهارات طرفین پرونده را بررسی و رای مقتضی صادر می نماید. در مواردی که برای ابراز صحت ادعاهای طرفین نیاز به تحقیق و بررسی باشد هیئت های تشخیص حل اختلاف برای روشن شدن حقیقت پرونده را جهت بررسی های لازم به اداره ی بازرسی و تحقیق ارسال می نمایند و در جلسه ی آتی گزارش بازرس اعزامی ملاک صدور رای خواهد بود و همچنین می توانند در صورت لزوم از مسئولین و کارشناسان انجمن ها و شوراهای اسلامی واحد های تولیدی صنعتی یا خدماتی و کشاورزی دعوت به عمل آورند و نظرات و اطلاعات آنان رادر خصوص موضوع استماع نمایند.

تجدید نظر رای

رای هیئت های تشخیص 15روز پس از ابلاغ آن لازم الاجراء می باشد لیکن چنانچه ظرف مدت مذکور یکی از طرفین به آن اعتراض داشته باشد می تواند اعتراض خود را کتبا به هیئت حل اختلاف تقدیم نماید . رای هیئت مذبور پس از صدور قطعی و لازم الاجراء می باشد. آرای صادره از مراجع تشخیص و یا حل اختلاف اداره ی کار و امور اجتماعی علی رغم قطعیت آنها قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری است . اعتراض به رای مراجع تشخیص یا شورای حل اختلاف مانع اجراء ارای مزبور نیست مگر این که مرجع قضایی مذکور دستوری دایر بر توقف عملیات اجرایی صادر و اعلام نماید.

ب : مراجع دادگستری

۱- محاکم دادگستری

این محاکم با شکایات کارگر در موضوعاتی که حتماً می بایست در مراجع قضایی مطرح شود رسیدگی را آغاز و رأی مقتضی صادر می نماید. به عنوان مثال در حوادث ناشی از کار که به علت قصور کارفرما باشد بحث پرداخت دیه و خسارت می بایست در محاکم دادگستری رسیدگی شود و یا توهین و فحاشی کارفرما به کارگر در دادسرا و دادگاه های جزایی رسیدگی و رای صادر می شود . زیرا این گونه موارد هر چند در کارگاه و بین کارگر و کارفرما بوده ولی نوعاً از شمول قانون کار خارج و در قوانین عمومی مطرح گردیده است.

۲- اجرای احکام دادگستری

اجرای احکام دادگستری علاوه بر اجرای آرای صادره از دادگاه های دادگستری آرای صادره از هیئت تشخیص وهیئت حل اختلاف را نیز اجراء می نماید . بدین صورت که اگر رای قطعی به سود کارگر صادر شد ولی کارفرما از آن تبعیت ننمود با در خواست کارگر عین رای به دادگستری مربوطه ارسال خواهد شد . در اداره ی دادگستری بر اساس رای صادره اجرائیه صادر و به کارفرما ابلاغ می شود اگر رای مبنی بر بازگشت به کار کارگر باشد کارفرما ظرف مدت 10روز از دریافت برگه اجرائیه فرصت دارد آن را به اجراء بگذارد و کارگر را مشغول به کار نماید و اگر رای صادره مبنی بر مطالبه طلب از کارفرما باشد ظرف یک ماه از ابلاغ اجرائیه می بایست طلب کارگر را تأدیه نماید در غیر این صورت کارگر می تواند تقاضای توقیف اموال کارفرما را معادل طلب خود بنماید.