حقوق متهم

 

  • هر کس به ارتکاب جرمی متهم شود، حق دارد بی گناه فرض شود مگر اینکه مجرمیت (مقصر بودن) او بر اساس قانون محرز شود (اصل 37 قانون اساسی، بند 3 ماده 14 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی، بند 1 ماده 11 اعلامیه جهانی حقوق بشر).
  • هر متهمی حق دارد از مأموری که قصد جلب او را دارد بخواهد مدارک شناسایی خود و نیز دستور قضایی متضمن دستگیری اش را به او نشان دهد.(ضرورت عقلی)
  • متهم حق دارد در مقابل پرسش های دادگاه با مرجع تعقیب یا تحقیق، سکوت اختیار کند.(مواد 129 و 197 قانون آیین دادرسی کیفری)
  • هر متهمی حق دارد از مأموران بازجو بخواهد در اولین فرصت به خانواده ی وی اطلاع دهند تا از سرنوشت او مطلع شوند و در صورت لزوم برای آزادی او وثیقه یا کفیل آماده کنند(بند 5 ماده واحده ی قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی)
  • متهم حق دارد ظرف 10 روز به قرار بازداشت خود اعتراض کند تا مرجع بالاتر بلافاصله و در وقت فوق العاده به آن رسیدگی نماید. این حق طبق قانون باید به متهم تفهیم شود.(ماده 33 و تبصره ماده ی 147 قانون آیین دادرسی کیفری و شق 2 بند (ن) ماده ی 3 قانون احیای دادسرا مصوب 1381)
  • چنانچه قرار التزام یا کفالت یا وثیقه برای متهم صادر گردید، او حق دارد با التزام یا معرفی کفیل متمکن و یا تودیع وثیقه حسب مورد بلافاصله آزاد شود.(تبصره ی مادهی 13 و ماده ی 137 قانون آیین دادرسی کیفری)
  • هر متهمی حق دارد بداند که هیچ یک از ضابطین دادگستری بدون مجوز قضایی و بدون رعایت ترتیبات قانونی مجاز نیستند وارد منزل او شده و آن جا را بازرسی و تفتیش نمایند.(اصل 22 قانون اساسی، ماده ی 580 قانون مجازات اسلامی، مواد 96 و 97 قانون آیین دادرسی کیفری)
  • لازم است متهم بداند که هیچ یک از ضابطان دادگستری حق بازداشت او را ندارند مگر در جرایم مشهود و در هر حال باید در نخستین فرصت(حداکثر 24 ساعت) مراتب را به اطلاع مقام قضایی برسانند(ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری)
  • متهم حق دارد حداکثر ظرف 24 ساعت از اتهام و دلایل آن مطلع شود. مرجع قضایی مکلف است ظرف مهلت مذکور آن را به وی تفهیم کند.(اصل 32 قانون اساسی و ماده 127 قانون آیین دادرسی کیفری)
  • متهم حق دارد پس از خاتمه تحقیقات مقدماتی، پرونده اتهامی خود را مطالعه و از تمامی محتویات آن مطلع شود.(ماده ی 190 قانون آیین دادرسی کیفری)
  • هر متهمی حق دارد از قاضی دادسرا یا دادگاه بخواهد که به چه اتهامی و به استناد چه دلایلی احضار یا جلب شده است.(ماده ی 124 قانون آیین دادرسی کیفری)
  • هر متهمی حق دارد از پاسخ دادن به پرسش های مراجع کشف جرم و تعقیب که ارتباطی به جرم و تعقیب ندارد و مربوط به امور شخصی و خانوادگی او است، خودداری کند.(بند 11 ماده واحده ی قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی)
  • متهم حق دارد اوراق صورتمجلس تحقیقات خود را بخواند و اگر پاسخ های او با تغییر و تحریف در آن قید شده از امضای آن خودداری کند؛ همچنین متهم می تواند در صورت تمایل، پاسخ پرسش ها را شخصاً بنویسد.(ماده ی 131 قانون آیین دادرسی کیفری، بند 12 ماده واحده ی قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی)
  • هر متهمی حق دارد در یک دادگاه بی طرف و بر اساس یک دادرسی عادلانه و منصفانه به اتهام او رسیدگی شود.(ماده 10 اعلامیه ی جهانی حقوق بشر)
  • هر متهمی حق دارد از دادگاه بخواهد که به طور علنی به اتهام او رسیدگی کند مگر در مواردی که قانون خلاف آن را تصریح نماید.(ماده ی 188 قانون آیین دادرسی کیفری)
  • هر متهمی حق دارد فرصت و تسهیلات کافی برای تهیه و تدارک دفاع و انتخاب وکیل و ارتباط با وکیل منتخب خود داشته باشد.(مواد 185 و 186 قانون آیین دادرسی کیفری، بند 1 ماده 11 اعلامیه جهانی حقوق بشر، بند 3 ماده واحده ی قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی)
  • هر متهمی حق دارد از کلیه عوامل دستگاه متوقع باشد که از روی انسانیت و احترام به حیثیت ذاتی وی با رفتار شود.(بند 1 ماده 10 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی، بندهای 4 و 5 ماده واحده ی قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی، اصل 39 قانون اساسی)
  • هر متهمی که به طور غیر قانونی دستگیر یا بازداشت شده باشد، حق دارد جبران خسارت خود را از مراجع ذیربط بخواهد.(بند 5 ماده 9 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی، ماده 1 قانون مسئولیت مدنی و اصل 171 قانون اساسی)
  • متهم حق دارد در حدود قانون به کم محکومیت خود اعتراض و از دادگاه بالاتر تقتضای تجدیدنظر نماید.(شق 5 بند (ه) ماده 14 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و مواد 232 و 239 قانون آیین دادرسی کیفری)
  • متهم حق دارد از دادسرا یا دادگاه بخواهد از شهود شاکی پرسش های اهم مطرح گردد، بلکه بتواند بیگناهی خود را ثابت کند.   

برچسب ها: کیفری, حقوق متهم, حق انتخاب وکیل توسط متهم, حق سکوت توسط متهم, بیست حقی که متهم دارد, قانون آیین دادرسی کیفری, حقوق متهم در قانون آیین دادرسی کیفری, حقوق متهم در میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی , حقوق متهم در قانون اساسی, حقوق متهم در قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی