وقف

ماده ۵۵ قانون مدنی وقف را اینگونه تعریف می‌کند:

وقف عبارت است از اينکه عين مال، حبس و منافع آن ‌تسبيل شود.

منظور از حبس کردن مال، نگه داشتن عین مال و جلوگیری از انتقال مالکیت و تصرف و تلف شدن آن است. منظور از واژه «تسبیل» نیز قرار گرفتن در راهی است که مد نظر واقف بوده یا به عبارتی دیگر، قرار گرفتن در راه خداست.

 

قبول وقف

ماده 56 قانون مدنی به شرایط ایجاب و قبول وقف اختصاص دارد.  بر اساس این ماده واقف (کسی که وقف می کند) باید صراحتا وقف را اعلام نماید و طبقه اول از کسانی که وقف به نفع آنها شده است  وقف را تایید و قبول کنند. طبق این ماده، اگر وقف محصور باشد، یعنی فقط برای شخص یا عده‌ای خاص باشد، نیاز به قبول فرد یا قائم‌مقام قانونی او دارد.  مثل وقف برای اولاد. اما اگر وقف محصور نباشد و در خدمت مصالح عامه باشد، مثلا برای دانشجویان، فقرا، مسافران یا بطور کلی عام باشد، نیاز به قبول حاکم دارد.

 

عین موقوفه

 عین موقوفه : مالی است که مورد وقف واقع می شود

شرایط مال مورد وقف دارای چهار شرط است

  1. عین باشد یعنی بتوان به آن مال اطلاق کرد(عین در مقابل بدهی است.
  2. قابلیت تملک داشته باشد مثل زمین
  3. باید بتوان از آن بهره برداری نمود در حالیکه اصل مال باقی بماند مانند خانه- درخت نه خوردنیها که اصل آن از بین رود که دیگر صحیح نیست.
  4. باید بتوان به تصرف داد پس وقف کردن پرندگان در هوا صحیح نیست.

واقف

شخصی که قصد وقف کردن مال خود را دارد که در قانون این شرایط عنوان شده است:

  1. واقف باید اهلیت داشته باشد یعنی کسی می تواند مالش را وقف کند که تصرف کردن او در مال صحیح باشدچنین شخصی باید بالغ – عاقل – مختار و رشید باشد بنابراین وقف کردن توسط شخص نابالغ – دیوانه و یا کودک صحیح نیست.
  2. واقف باید مالک مالی باشد که وقف می کند این مالکیت با ارائه مدارک مثبت مالکیت توسط او مشخص می شود.
  3. قصد و رضا : وقف از روی قصد و اختیار صحیح است. واگر از روی اکراه باشد صحیح نیست.

موقوف علیهم

 کسانی هستند که موقوفه به منظور بهره برداری آنها وقف می گردد شروطی برای موقوف علیهم و جود دارد.

 

1.موقوف علیهم درزمان وقف وجود داشته باشند پس وقف کردن برای فردی که هنوز متولد نشده است صحیح نمی باشد.

 

2.موقوف علیهم باید مشخص باشند لذا وقف کردن برای افراد نامشخص صحیح نمی باشند.

شرط جواز فروش مال موقوفه

در مواردی که مال موقوفه خراب شود یا این احتمال وجود داشته باشد که در صورت فروخته نشدن، خراب شود و دیگر قابل استفاده نباشد، امکان فروش مال موقوفه وجود دارد، در حقیقت شرط جواز فروش مال موقوفه این است که مال در معرض خرابی قرار بگیرد، به نحوی که امکان تعمیر، عمران و بازسازی آن وجود نداشته باشد یا فردی حاضر به انجام این کار نشود.

 

مورد دیگری که در قانون مدنی به صراحت پیش‌بینی شده، در شرایطی است که به دلیل بروز اختلاف بین افراد ذی‌نفع در موقوفه بیم خون‌ریزی وجود داشته باشد البته صرف وجود اختلاف بین موقوف‌علیهم مجوزی برای عدول از اصل و فروش مال موقوفه نیست، مگر در مواردی که اختلاف‌های ناظر به وقف به اندازه‌ای باشد که در این میان احتمال به خطر افتادن جان فرد یا افرادی وجود داشته باشد.

 تولیت

واقف می‌تواند خود برای موقوفه، متولی یا متولیانی به‌صورت انفرادی یا جمعی منصوب کند یعنی هر یک از متولیان بتوانند به تنهایی هر گونه اقدامی که ضروری می‌دانند برای اداره موقوفه انجام دهند

در حکم صریح ماده 75 قانون مدنی آمده: «واقف می‌تواند تولیت یعنی اداره کردن امور موقوفه را مادام‌الحیات یا در مدت معینی برای خود قرار دهد و نیز می‌تواند متولی دیگری معین کند که به طور مستقل یا مجتمع با خود واقف اداره کند. تولیت اموال موقوفه ممکن است به یک یا چند نفر دیگر غیر از خود واقف واگذار شود که هریک به‌طور مستقیم و منظم اداره کنند و همچنین واقف می‌تواند شرط کندکه خود او یا متولی که معین شده نصب متولی کند یا در این موضوع هر ترتیبی را مقتضی بداند قرار دهد.»

اقدام‌ها و خدمات متولی نیز بنا بر اصل کلی «عدم تبرع» و رایگان نبودن هیچ عمل و اقدامی مطابق ماده 84 قانون مدنی: «جائز [صحیح] است واقف ازمنافع موقوفه سهمی برای عمل متولی قرار دهد و اگر حق التولیه معین نشده باشد متولی مستحق اجرت المثل عمل است.»

عزل متولی

عزل در صورتی امکانپذیر است که وی به مصلحت موقوفه عمل نکند یا خلاف وقفنامه عمل کند یا اینکه در اداره آنجا ناتوان باشد یا رعایت امانتداری نکند.

در این صورت دادگاه او را ملزم به رعایت مصالح موقوفه می‌کند و چنانچه امکان پذیر نباشد، در نهایت عزل می‌شود از سوی دیگر اگر واقف طبق وقفنامه شرایطی را برای عزل متولی بیان کرده باشد.

 

برچسب ها: موسسه حقوقی, موسسه حقوقی دادگر نیک فرجام, مباحث حقوقی, قانون مدنی, وقف, قانون اوقاف, تولیت, شرایط عزل متولی, عین موقوفه, جواز فروش عین موقوفه, بهترین وکیل تهران, موسسه حقوقی بین المللی, بهترین وکلای کشور, بهترین وکیل خانواده, بهترین وکیل تهران در دادگاه های سراسر کشور, وکلای متخصص