عده و انواع آن

عده زمان شرعی و قانونی است که زن پس از جدایی از همسر باید در انتظار بماند و تنها پس از سپری شدن این مدت زمان  می تواند به لحاظ شرعی و قانونی دوباره ازدواج نماید. جدایی در این تعریف معنای عام دارد یعنی ممکن است در اثر طلاق، وفات همسر، تمام شدن مدت عقد موقت و ... باشد.

  در ماده  ۱۱۵۰ قانون مدنی "عده" این گونه تعریف شده است:

 

 عده عبارت است از مدتی که تا انقضای آن زنی که عقد نکاح او منحل شده است نمی‌تواند شوهر دیگر اختیار کند.

انواع عده :

عده زن داراي انواع مختلفي است كه در ذيل به بررسي و تعريف هركدام مي‌پردازيم:

عده وفات

یعنی مدتی که زن بعد از مرگ شوهر باید برای اختیار شوهر دیگر صبر کند، اصولا چهار ماه و ده روز است.

ماده 1154 قانون مدنی در این باره می‌گوید عده وفات چه در عقد دايم چه در عقد موقت در هر حال چهارماه و ده روز است، مگر اینکه زن باردار باشد که در این صورت عده وفات تا موقع وضع حمل است، مشروط بر این که فاصله بین فوت شوهر و وضع حمل از چهار ماه و ده روز بیشتر باشد و الا مدت همان چهار ماه و ده روز خواهد بود.

عده طلاق و اقسام آن

عدۀ زن باردار

عده زن باردار،  طبق ماده 1153 قانون مدنی، تا زمان وضع حمل است.

 به عبارت دیگر زنی که در حین بارداری از همسرش جدا می شود تا پایان دوره بارداری به لحاظ شرعی و قانونی باید در عده بماند و تنها پس از وضع حمل می تواند به ازدواج مجدد بپردازد. در پایان یافتن مدت عدّه به وضع حمل، تفاوتی میان کامل به دنیا آمدن نوزاد و سقط شدن جنین نیست.

 عده زن غیر باردار

برابر ماده 1151 قانون مدنی، عده طلاق زن غیر باردار سه طهر است.

 طهر در لغت پاک شدن را گویند و در اصطلاح حقوقی عبارت است از پاکی زن از عادت زنانگی و نیز مدتی که بین دو عادت زنانگی قرار گیرد.

زنی که قبل از طلاق،  ماه ها جدای از همسرش زندگی می کرده است ( به عنوان مثال در حالت قهر در خانه پدر و یا در خانه مستقل)، بعد از طلاق باید عده طلاق را نگه دارد و رابطه نداشتن با همسر دلیل ترک عده نمی شود.

 زنانی که عده طلاق ندارند

زنی که بین او و همسرش نزدیکی واقع نشده و همچنین زن یائسه نه عده طلاق دارد و نه عده فسخ نکاح، ولی عده وفات در هر مورد باید رعایت شود . (ماده 11559 مقصود از زن یائسه زنی است که به سن یأس رسیده باشد یعنی سنی که دیگر امید باردار شدن ندارد.)

عدۀ بذل یا انقضاء مدت در ازدواج موقت

عدۀ بذل یا انقضاء مدت که مربوط به عقد موقت است با عدۀ طلاق همیشه یکسان نیست.

اگر زن باردار باشد، مانند مورد طلاق، عدۀ او با وضع حمل تمام می شود،

ولی اگر باردار نباشد در مورد بذل یا انقضا مدت یا فسخ نکاح منقطع، مقرر می دارد: «عدۀ فسخ نکاح و بذل مدت و انقضا آن در مورد نکاح منقطع در زن غیر باردار دو طهر است، مگر اینکه زن به اقتضای سن، عادت زنانگی نبیند که در این صورت 45 روز است.»

عده زنی که شوهرش مفقودالاثر است

بر اساس ماده 1156 قانون مدنی:

 زنی که شوهر او غایب مفقودالاثر بوده و حاکم او را طلاق داده باشد باید از تاریخ طلاق عده وفات نگاهدارد.

 

تهیه و تنظیم: حمیدرضا محمدی

برچسب ها: موسسه حقوقی دادگر نیک فرجام, زنان و تبعیض, اجرت المثل