دعاوی تصرف و دعاوی مشابه آن

تصرف همان سلطه و اقتداری است که شخص بر مال دارد، خواه مستقیم خواه به واسطه دیگری؛ لذا هر شخصی قدرت و اختیار اجرای حق در مال خود را دارد بنابراین اگر شخص دیگری این قدرت و اختیار تصرف را از صاحب حق سلب کند سه حالت متصور است:

  • تصرف عدوانی
  • ایجاد مزاحمت
  • ممانعت از حق

در هر کدام از موارد بالا بسته به نوع دعوای ایجاد شده و شرایط آن می توان با طرح دعوای حقوقی یا کیفری علیه طرف مقابل، زمینه بازگشت حق را فراهم نمود.

تعریف تصرف عدوانی:

تصرف عدوانی به حالتی گفته می شود که فردی مالی را از تصرف دیگری بدون رضایت او خارج می سازد و خودش به صورت غیرقانونی متصرف آن گردد، خواه این عمل به قهر و غلبه انجام شده باشد یا خیر.

تعریف ایجاد مزاحمت:

حالتی است که شخص مزاحم بدون آنکه مال را از تصرف مالک خارج کند، برای تصرفات او ایجاد مزاحمت می کند. برای مثال شخصی با ریختن نخاله های ساختمانی جلوی در ورودی منزل همسایه، نگذارد صاحب منزل وارد خانه خود شود. 

تعریف ممانعت از حق:

در این حالت شخص مانع از آن می شود که صاحب حق بتواند از حق خود استفاده نماید. برای مثال شخصی حق عبور از زمین دیگری (حق ارتفاق) یا حق استفاده از مجرای آبی ملک او را دارد ولی ان شخص جلوی آب را گرفته و نمی گذارد عبور کند. شاید از روی عرف بتوان این عمل را نوعی مزاحمت دانست ولی از حیث قانون این عمل ممانعت از حق است.

تفاوت دعاوی مزاحمت و ممانعت از حق:

در دعوای مزاحمت، مزاحم نسبت به استفاده از مال که در تصرف دیگری است خلل ایجاد می کند در حالی که در ممانعت از حق بدون آنکه مزاحم استفاده از عین مال شود فقط مانع استفاده وی از حق عبور یا حق استفاده از مجرای اب و ... می شود.

نکات مربوط به دعوای حقوقی رفع تصرف عدوانی:

هرگاه شخصی متصرف ملکی باشد و دیگری بدون مجوز قانونی ملک را به تصرف خود درآورد. متصرف قبلی می تواند با مراجعه به دادگاه حقوقی رفع تصرف عدوانی متصرف جدید را خواسته و نسبت به بازپس گیری ملک خود از وی اقدام نماید. یکی از ویژگی های مهمی که در خصوص دعاوی حقوقی رفع تصرف عدوانی می تواند مورد توجه قرار گیرد، این است که خواهان دعوا نیازی به اثبات مالکیت خود نداشته و تنها با اثبات تصرف قبلی در ملک می تواند اقدام به طرح دعوا علیه متصرف عدوانی کند. البته مدت زمان تصرف سابق خواهان باید به اندازه ای باشد که او در عرف متصرف شناخته شود و این مدت بنا بر نظر قاضی و عرف می تواند متفاوت باشد.(قانون آیین دادرسی مدنی سابق این مدت زمان را یک سال معین کرده بود.)

اگر متصرف عدوانی، مالک ملک بوده و برای احقاق حق خود اقدام به تصرف عدوانی ملک کرده باشد، قانون این اجازه را به متصرف قبلی ملک که هنوز مالکیتش ثابت نشده، داده است تا با طرح دعوا و اثبات تصرف قبلی خود، رفع تصرف عدوانی را از دادگاه درخواست کند.

نکات مربوط به دعوای کیفری رفع تصرف عدوانی:

جرم تصرف عدوانی اقدام به تصرف غیرقانونی املاک متعلق به دیگران است خواه با جبر و قهر و غلبه و یا بدون این عوامل.

تصرف عدوانی شامل هر اقدامی می شود که مالکیت ملک را به خطر می اندازد لذا هر اقدامی که تسلط یا استیفای مالک از ملک خود را با محدودیت یا خطر رو به رو کند، مصداق تصرف بوده؛ این تصرف ممکن است با ایجاد آثار تصرف و یا بدون ایجاد آثار تصرف باشد.

برای پذیرش دعوای کیفری تصرف عدوانی دو شرط اساسی وجود دارد:

نخست اینکه مال باید مال غیرمنقول باشد و دوم اینکه متصرف یا مدعی، مالک ملک باشد؛ واضح است راضی نبودن مالک یا صاحب حق از تصرف نیز در این خصوص یکی از شرایط است.   

 

برچسب ها: دادگر, موسسه حقوقی, موسسه حقوقی دادگر نیک فرجام, ملک